Make your own free website on Tripod.com

head

 

4. เครื่องสี - สะล้อ

 

salow

 

เครื่องสี - สะล้อ
สะล้อ หรือซอล้อ หรือที่ปรากฎในเอกสารโบราณว่า "ทรอ" หรือ"ธร้อ" สะล้อเป็นเครื่องดนตรีของพายัพ มีมานานไม่น้อยกว่า 500 ปีแล้ว ใช้ประสมในวงดนตรีพื้นบ้าน ประกอบด้วยสะล้อเล็ก สะล้อกลาง สะล้อใหญ่ ซึง และเครื่องประกอบจังหวะอื่นๆ นิยมบรรเลงทั่วทุกจังหวัดในภาคเหนือ โดยเฉพาะเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง ในเทศกาลเดือนยี่เปง งานลอยกระทง ขึ้นบ้านใหม่ แต่งงาน และประกอบการซอ การจ๊อย ตลอดจนงานปอยข้าวสังฆ์ (งานศพ)
สะล้อมีส่วนประกอบที่ไม่สับซ้อน มีสาย 2 หรือ3 สาย เป็นตัวกำเนิดเสียง และมีตัวกำธรทำด้วยมะพร้าว ส่วนประกอบอื่นๆได้แก่ ด้าม หรือ คัน หลักสาย (ลูกบิด) และก๊อบ (หย่อง)
ด้ามสะล้อที่ดีตามทัศนะของ นักดนตรีและสล่า ควรเป็นไม้เนื้อแข็งจำพวกชิงชัน ไม้ประดู่ หรือไม้มะเกลือ แต่ไม้เหล่านี้ หายากและมีราคาสูง สล่าจึงใช้ไม้อย่างอื่น เช่น ไม้สัก ไม้ขนุน ไม้แดงหรือไม้ยางทำ โดยทั่วๆไปด้ามมักมีลักษณะกลม ด้านที่มีลูกบิด มีขนาดโตกว่าด้านที่เสียบทะลุกะลามะพร้าว ยอดเหนือลูกบิดขึ้นไป สามารถกลึงเป็นหัวบัว หรือ สลักเป็นรูปต่างๆ ตามความประสงค์ได้
กะลามะพร้าวที่ใช้ทำกล่องกำธรเสียงนั้น จะตัดออกไม่เกิน 1/3 ของกะลาทั้งลูก ปิดที่เหลือด้วยแผ่นไม้บางๆเรียงว่า "ตาด" ด้านหลังเจาะรูเสียง ซึ่งอาจเป็นรูลักษณะต่างๆ หรือมีลวดลายแกะสลัก ประกอบด้วยกะลามะพร้าว จะขูดให้บางและขัดให้ เรียบก่อนประกอบกับด้าม
สายสะล้อในปัจจุปัน พบว่าทำด้วยสายกีต้าเป็นส่วนมาก นอกนั้นทำด้วยสายห้ามล้อรถจักรยาน และสายไวโอลีน
ก๊อบ หรือ หย่อง ซึ่งวางรับสายอยู่บนตาดสล้อนั้น จะค่อนขึ้นมาทางขอบลน ทั้งนี้เพื่อให้ตำแหน่งที่คันชักสัมผัสสายสล้อ อยู่ไม่ห่างเกินไป อันจะทำให้เสียงไม่มีพลังกังวาน
คันชักสล้อ มักทำด้วยไม้ไผ่เหลากับสายไนลอน ในอดีตนิยมใช้สายหางม้า แต่ปัจจุปันขนหางม้าหายาก สล่าจึงใช้สายไนลอนแทน โดยมียางไม้จำพวกชัน หนือยางสนใช้ถูสายคันชักให้มีความฝืด
สะล้อมี 3 ขนาดคือ
1. สะล้อเล็ก ขนาด 50 ซม.
2. สะล้อกลาง ขนาด 60 ซม.
3. สะล้อใหญ่ ขนาด 80 ซม.

 

 

back            next